نزول و تدوین قرآن
19 بازدید
تاریخ ارائه : 7/24/2013 1:36:00 PM
موضوع: علوم قرآنی

ماه رمضان، از جهات مختلف دارای نام های متعددی است: این ماه ماه ضیافت الهی و ماه خداست، این ماه ماه علی است، ... از جمله ماه رمضان ماه قرآن هم هست.

درست است که آغاز نزول قرآن در شب بعثت و در ۲۷ رجب اتفاق افتاد؛ ولی.... نزول یکباره آن در شب قدر و در ماه مبارک رمضان انجام گرفته است:

 «شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِيَ أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ»؛

و در سوره قدر فرمود: «إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ » و شب قدر نیز در ماه مبارک رمضان می باشد.

این از نزول یکباره قرآن است که در ماه رمضان و در شب قدر بوده.

و در مورد نزول تدریجی آن هم فرمود:

«وَقُرْآناً فَرَقْنَاهُ لِتَقْرَأَهُ عَلَی النَّاسِ عَلَی مُکْثٍ وَنَزَّلْنَاهُ تَنزِیلاً»

ما قرآن را آرام آرام نازل می کنیم تا تو هم برای مردم به تدریج بخوانی. و این کار در طول ۲۳ سال انجام گرفت.

معنای دفعی و تدریجی را مفسرین، از کلمات «انزل» و «تنزیل» استفاده کرده اند؛ بدین معنا که باب افعال یعنی انزال و انزل بر معنای نزول دفعی دلالت دارد؛ ولی باب تفعیل یعنی «تنزیل» بر معنای نزول تدریجی دلالت می کند.

بنابراین از شب ۲۷ رجب و شب بعثت و در طول ۲۳ سال، خداوند متعال به مناسبت ها و در شرایط مختلف زمانی و مکانی، قرآن کریم را بر پیامبرش نازل فرمود؛ اما قبل از آن هم یکباره و به طور کامل و دفعی ، کل قرآن را بر قلب آن حضرت القا و نازل فرموده است. به همین جهت بود که هرگاه آیه ای نازل می شد، پیامبر می فرمود این آیه را در فلان قسمت و در کنار فلان آیات قرار دهید.

شاهد دیگر بر این مطلب حدیث پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله در آخرین سال حیات ایشان است که فرمود:

به زودی از بین شما خواهم رفت؛ زیرا هرسال یک بار قرآن بر من نازل می شد؛ ولی امسال دو بار نازل شده است.

طبق این تفسیر و نظر، این حرف که قرآن را نه پیامبر نه خلیفه اول و دوم بلکه خلیفه سوم جمع آوری و تدوین کرده، حرف درستی نیست. قرآن را خود پیامبر؛ بلکه می توان گفت خود خدا به این صورت تدوین نموده است و اگر غیر از این بود قرآن نمی توانست به عنوان معجزه جاویدان و ماندگار محسوب شود. چون کلمه به کلمه و حرف به حرف؛ حتی حرکات و سکون آن هم حساب و کتاب دارد و معجزه است.

(داستان اعجاز کربلایی کاظم که کل قرآن بر قلب وی جلوه نموده، نشانه خوبی بر این مطلب است که اگر یک الله را از یک صفحه و الله دیگر را از صفحه دیگر انتخاب می کردند و به وی می دادند، می گفت که این از کجا و آن از کجاست!)

دلیل دیگری که بر جمع آوری قرآن در زمان پیامبر می آورند این است که حضرت فرمود: من دو چیز گرانبها برای شما می گذارم: قرآن و عترت....

حال اگر سؤال می کردند: عترت کو؟

علی و زهرا و حسنین علیهم السلام را نشان می دادند؛ اما اگر قرآن تدوین نشده بود و فقط بطور پراکنده و در حافظه مردم بود، در جواب اینکه قرآن کو؟ چه باید گفت؟ پس یقینا قرآن هم مدون شده و موجود و قابل اشاره بوده.

پس ماه رمضان ماه قرآن است؛ قرآن در این ماه بطور کامل نازل شده است و طبق فرمایش پیامبر اعظم صلی الله علیه و آله که قرائت هر آیه آن در این ماه ثواب قرائت کل قرآن در ماه های دیگر را دارد، باید این نعمت و فرصت را  غنیمت شمرد و در حد توان بر قرائت آن مداومت نمود و حتی بر سایر کارها و عبادت ها مقدم کرد.

شهر مقدس قم

احمد سعیدی