.عمل صالح چیست؟
543 بازدید
تاریخ ارائه : 1/25/2015 9:40:00 AM
موضوع: اخلاق و عرفان

اینکه قرآن و روایات معصومان علیهم السلام این همه بر انجام عمل صالح، سفارش و تأکید دارند، به چه عمل و کاری عمل صالح گفته می شود؟اینکه قرآن در سوره عصر می فرماید: همه انسان ها در خسران و زیانند مگر آنان که عمل صالح انجام دهند؛ چه کاری باید بکنیم که زیانکار نباشیم؟

عمل صالح از نظر دین اسلام دارای دو رکن اساسی است: یک حسن فاعلی و دیگری حسن فعلی. یعنی از نظر اسلام به کاری عمل صالح گفته می شود که هم اصل کار، دارای مصلحت و مزیت باشد و مورد امر خدا و یا پیامبر و امامان باشد و هم انجام دهنده آن، عمل را برای خدا و به انگیزه تقرب به خدا انجام دهد.

خلاصه این مطلب در همان آیه سوره عصر آمده که «الا الذین آمنوا و عملوا الصالحات».

بنابراین اعمال و افعال انسان از این جهت به چهار قسم تقسیم می شود:

نخست: عملی که حسن فعلی دارد؛ اما حسن فاعلی ندارد؛ یعنی اصل عمل خوب است و شاید عبادت باشد؛ ولی انجام دهنده آن، یا ایمان به خدا ندارد و یا انگیزه های غیر خدایی را هم در آن دخالت داده و ریاکاری می کند. چنین کاری آثار عمل صالح را ندارد.

دوم: عملی که حسن فاعلی دارد؛ ولی حسن فعلی ندارد؛ مثل اینکه کسی دزدی کند و بخواهد صدقه بدهد، با نیت خیر به یتیم سیلی بزند، به این کار و صدقه هم عمل صالح گفته نمی شود؛ چون با گناه نمی توان به خدا نزدیک شد.

سوم: اینکه عملی نه حسن فعلی دارد و نه حسن فاعلی، به اینکه کار بدی را یک انسان بی ایمان انجام دهد. این هم یقینا مطلوب نیست.

چهارم: اینکه عملی هم حسن فعلی داشته باشد و هم حسن فاعلی؛ یعنی کاری که مورد پسند و رضایت خداست انجام دهد و شخص نیز با ایمان و اعتقاد به خدا، آن عمل را برای خدا و به قصد تقرب انجام دهد. مثل اینکه فرد مؤمن، نماز را خالصانه و فقط برای خدا بخواند، روزه گرفتنش، دعا کردنش، زیارتش، همه و همه برای خدا باشد. خلاصه اینکه اگر فردی مؤمن به خدا بود و کار خدایی هم انجام داد، عملش عمل صالح می باشد.

از بین چهار قسم گفته شده، فقط مورد چهارم است که شامل عمل صالح می شود و انسان با چنین کارهایی به خدا نزدیک می گردد و می تواند امیدوار به پاداش الهی باشد؛ اما برای سه قسم دیگر چون یا برای خدا نیست و یا اصل عمل مورد پسند خدا نمی باشد، هیچ ثواب و پاداشی متصور نیست.