دستوراتی از قرآن
10 بازدید
موضوع: علوم قرآنی

«دستوراتی از قرآن» که نام دیگر آن «خدا از ما چه می‌خواهد» است، شامل امر و نهی های خدا در قرآن است که در سال 1385 توسط انتشارات مسجد مقدس جمکران چاپ شده است. این دومین کتاب  و بعد از کتاب «از خدا چه بخواهیم» چاپ گردید.

 مقدمه کتاب چنین است:

 بسم اللَّه الرحمن الرحيم

 الحمد للَّه ربّ العالمين وصلّى اللَّه على محمد وآله الطاهرين سيما بقية اللَّه في الأرضين و لعنة اللَّه على اعدائهم اجمعين الى يوم الدين

 قرآن معجزه جاودانى پيامبر اعظم صلى الله عليه و آله است؛ قرآن كلام خالق ونامه خداوند متعال براى انسان است؛ قرآن كارخانه انسان سازى است.

 انسان براى هر چه بهتر زيستن، در دنيا و آخرت، احتياج به برنامه ونقشه دارد، احتياج به راهنما دارد تا به سرمنزل مقصود رسيده، قرب خداوند را به دست آورد. اگر چنين است چه راهنمايى بهتر از خالق او، و چه برنامه‌‏اى بهتر از برنامه او؛ خدايى كه انسان را ساخته و پرداخته، و به تمام استعدادها، خواسته‌‏ها، نازها ونيازهاى او بيش از هر كس ديگرى آشناست. چنين خدايى يقيناً برنامه خود را مطابق با اين نيازها تنظيم نموده، چون »اِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ حَكِيمٌ«(1) است.

 آفريدگار متعال با برنامه‌‏اى كاملاً واضح وبيانى همه فهم، راه را از چاه مشخص كرده، مسير هدايت به سوى خدا وتكامل، و نيز گمراهى و ضلالت را تبيين نموده است؛ »قَدْ تَبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَىِّ«(2) »إِنّا هَدَيْناهُ السَّبِيلَ«(3).

 خداوند اگرچه در مقام تكوين مى‏فرمايد: اى انسان! تو آزادى و در راه انتخاب عقيده، اجبارى در كار نيست »لا إِكْرَاهَ فِي الدِّينِ« كه راه را انتخاب كنى يا بيراهه را »إِمّا شاكِراً وَإِمّا كَفُوراً«؛ لكن در مقام تشريع، با »امر و نهى«هاى خود، خواسته‏‌هاى خويش را بيان نموده، انسان را متوجه هدف و مسير معينى نموده است؛ بايد از اين راه بروى، نبايد اين كار را بكنى، بايد اين‏گونه باشى... آرى اختيار با توست كه از راه بروى و به بهشت برسى كه نعمت‏هاى بى‏‌منتهاى خدا منتظر توست، و يا با نافرمانى و سرپيچى از دستورات خدا، از بيراهه سر درآورى وبه عذاب جهنم دچار شوى؛ آنجا كه مأموران عذاب، در كمين نشسته‏‌اند و مى‏گويند: بگيريدش، ببنديدش، بزنيدش، و در آتشش افكنيد كه اين به مولاى خود جسارت كرده است؛ »خُذُوهُ فَغُلُّوهُ × ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ × ثُمَّ فِي سِلْسِلَةٍ ذَرْعُها سَبعُونَ ذِراعاً فَاسْلُكُوهُ«.(4)

 پس راه رسيدن به نعمت‌‏هاى الهى وملاقات با پروردگار، ونجات از عذاب‏هاى آخرت، عمل كردن به خواسته‌‏ها و احكام و دستورات خداوند است كه كليات آنها ونيز برخى ازجزئيات آن در قرآن كريم بيان شده است.

 بنابراين با انگيزه آشنايى بيشتر عموم مردم؛ خصوصاً جوانان عزيز با اين احكام و خواسته‏‌ها، برخى از آياتى كه جنبه دستورى )امر ونهى( دارند، انتخاب وپس از موضوع‏‌بندى در اين مجموعه گرد آمده است. در برخى آيات به طور صريح از كلمات امر و نهى استفاده شده و در برخى نيز اگرچه صراحتاً امر و نهى ندارد ولى به طور ضمنى خواسته و حكمى را بيان مى‏كند و يا وظيفه‏‌اى را معيّن مى‏نمايد.

 البته در اين زمينه كتاب‏هاى زيادى؛ از جمله »آيات الاحكام« نيز نوشته شده است، كه به طور مفصل و مستدل، احكام را استنباط مى‏كنند لكن در اين كتاب فقط متن آيات و ترجمه آن آمده تا با انگيزه وهدف اوّليه هماهنگ و نزديك‏تر باشد. و نيز آيات بيشترى در خصوص مسائل اخلاقى و اجتماعى هم گرد آمده است؛ لذا كسانى كه مشتاق بحث‏هاى فقهى و استدلالى اين آيات هستند، مى‏توانند به همان كتب مراجعه نمايند.

 تذكّر مهم: چنان كه اشاره شد، اين آيات فقط برخى از دستورات دين، وآن هم كليات موضوعات را مطرح كرده است لذا براى آشنايى با جزئيات احكام؛ مثلاً كيفيت وتعداد ركعات نماز، شرايط، اركان واجزاى آن و ساير عبادات، بايد به سنّت وعترت كه ركن دوم ثقلين است(5) مراجعه كرد؛ چرا كه هيچ‏‌كدام از اين‏ها در قرآن نيامده و بيان آن به عهده پيامبر و امامان عليهم السلام گذاشته شده است.(6) واين بهترين دليل است بر ردّ نظر كسانى كه مى‏گويند: حسبنا كتاب اللَّه.

 بنابراين براى عمل به احكام شرعى بايد از رساله مراجع معظّم تقليد استفاده كرد كه فقهاى بزرگوار ما زحمت جمع آورى احاديث، حفظ واستنباط احكام از آن‏ها و تفسير قرآن را بر ما آسان كرده‏‌اند.

 مراحل انجام كار: در ابتدا خداوند متعال توفيق عنايت فرمود كه دو دوره، ودر برخى بخش‏ها نيز سه دوره كلّ قرآن كريم را ملاحظه نموده، از بين 6236 آيه، حدود 1900 آيه جهت اين هدف، انتخاب و در پرونده اول ضبط شود. در مرحله تعيين موضوع ودسته بندى آيات، به حدود 1500 آيه تيتر و عنوان داده شد و بقيه آيات نيز كه تقريباً مضمون يكسانى داشت، فقط به آدرس آن‏ها اكتفا و در پاورقى اشاره شده است؛ اگرچه ممكن است در هر مورد آيات مشابه بيشترى موجود باشد.

 براى ترجمه اين آيات از ترجمه قرآن كريم حضرت آيت اللَّه العظمى مكارم شيرازى »دامت بركاته« كه از روانى و استحكام و اطمينان بيشترى برخوردار است استفاده شده كه بدون هيچ‏گونه تغييرى در ذيل آيات آمده است. لذا ضمن تقدير و تشكر، براى سلامتى و طول عمر معظم له دعا مى‏كنيم.

 آنچه در اين مجموعه گرد آمده، تماماً آيات قرآن عظيم است كه كمترين خدشه‌‏اى بر آن وارد نيست ؛ لكن در مورد نظم وچينش آنان، در همين‏جا نسبت به عيب ونقص‏هاى احتمالى عذر خواهى نموده، از اعلام آن توسط خوانندگان محترم تشكر مى‏كنم، ان شاء اللَّه كه حقير را از دعاى خير فراموش نمى‏كنند.

 از كليه اساتيد و دوستانى كه در تمام مراحل آماده ‏سازى اين اثر، حقير را يارى داده‌‏اند؛ به خصوص مديريت محترم انتشارات مسجد مقدّس جمكران حضرت حجّت الاسلام و المسلمين حسين احمدى قمى و برادران عزيز آقايان احمدرضا فيض‏پور، سيّد حميدرضا موسوى، اميرسعيد سعيدى؛ تقدير و تشكر نموده، از خداوند منان مى‏خواهم به همه ايشان جزاى خير عنايت بفرمايد.

 و اينك در ماه مبارك رمضان و شب‏هاى پر فضيلت قدر كه شب نزول قرآن كريم است(7) براى تعجيل در فرج آقا امام زمان عليه السلام و سلامتى و طول عمر مقام معظم رهبرى حضرت آيت اللَّه خامنه‌‏اى »مد ظله« دعا نموده، به روان پاك امام خمينى قدس سره، شهدا و ايثارگران انقلاب اسلامى خصوصاً همرزمان شهيدم احمد قاسميان، شيخ محمّد محمّدى، حسين سعيدى و شيخ محمّد خونجگرى، درود مى‏فرستيم كه با جان‌فشانى خود اين فرصت و امنيت را براى ملّت و مملكت اسلامى ما به ارمغان آوردند.

 در پايان از خداوند متعال مى‏خواهم كه توفيق عنايت فرمايد تا با عمل كردن به دستورات قرآن، زمينه حسن عاقبت خود را فراهم كنيم، ان شاء اللَّه.

    رمضان المبارك 1427ه.ق

    مسجد مقدّس جمكران

    احمد سعيدى